Ucz się inwestować na nasz koszt

ETF to największa innowacja ostatnich lat w świecie Inwestycji. Teraz rejestrując konto dostajesz od nas w prezencie ETF o wartości do 500 zł! A potem decydujesz, co z nim dalej zrobisz.

Zacznij inwestować i odbierz ETF o wartości do 500 zł w prezencie.

Zmienność na rynkach finansowych
zagrożenie czy szansa?

Wahania cen są normalnym zjawiskiem, które występuje na rynku różnego rodzaju aktywów, nie tylko na tych kwotowanych na giełdzie. Dopóki wahania te są w granicach normy, zwykle nie przywiązujemy do nich większej wagi wierząc, że mamy do czynienia z naturalną korektą, a po niej cena wciąż będzie podążać swoim trendem. Tym niemniej, na rynkach pojawiają się okresy zwiększonej zmienności, które mogą wprowadzać niepokój ze względu na większe odchylenie cen od swoich historycznych przedziałów wahań. Dla jednych takie okresy są przekleństwem, a dla niektórych – okresem żniw. W poniższym artykule postaram się wyjaśnić czym jest zmienność na rynkach finansowych i jak można inwestować w takim okresie.

Zmienność na rynkach występuje zawsze, może być mniejsza bądź większa, ale ceny w wyniku działań popytu i podaży się po prostu wahają i to jest naturalne. W okresach spokojnych, gdy mamy dość stabilne podłoże polityczno-gospodarcze – zmienność towarzysząca rynkom finansowym jest mniejsza niż w okresach niepokoi, które wywołane są gorszą sytuacją gospodarczą czy też wynikają z polityki lub innych czynników, czasami niezależnych od człowieka (np. katastrofy naturalne). Natomiast mimo, iż nawet w spokojnych okolicznościach dochodzi do wahań cen, to jednak dopiero, gdy ta zmienność jest duża, to mówimy o zmiennym rynku.

Spis treści

Czym jest zmienność na rynku instrumentów finansowych?

W uproszczeniu, zmienność jest to miara, która mówi jak szybko i mocno zmienia się cena w określonym okresie. Im większa zmienność, tym teoretycznie większe ryzyko, ale również i ewentualny zysk. To oznacza, że nabywając instrument o większej zmienności lub ogólnie inwestując w okresie większej zmienności, możemy dużo stracić – jeśli kupimy w złym momencie, ale i również możemy dużo zyskać – jeśli moment ten będzie dobry. Tym samym, zwiększona zmienność jest szansą, ale i również zagrożeniem.

Jak liczymy zmienność?

W kategoriach statystycznych, zmienność to odchylenie standardowe rocznych stóp zwrotu z rynku lub papieru wartościowego w danym okresie – zasadniczo jest to tempo wzrostu lub spadku jego ceny. Zmienność liczona w ten sposób jest najbardziej popularną miarą.

Warto wiedzieć, że wyróżniamy dwa rodzaje zmienności na rynku finansowym, tj. historyczną i implikowaną. Zmienność historyczna jest obliczana przy użyciu serii przeszłych cen rynkowych, np. odchyleniem standardowym, podczas gdy zmienność implikowana szacuje oczekiwaną przyszłą zmienność przy użyciu ceny rynkowej instrumentu pochodnego, takiego jak opcje i do tego potrzeba już bardziej zaawansowanych kalkulacji wg metod wyceny opcji, np. modelem Black’a-Scholes’a.

Ostatnio dużą popularnością cieszy się indeks VIX, który również szacuje oczekiwaną zmienność na rynku i często określany jest indeksem strachu.

Powody występowania większej zmienności

Jest kilka przyczyn występowania zwiększonej zmienności na instrumentach finansowych, a o to najważniejsze z nich:

Czynniki polityczne i gospodarcze

Politycy odgrywają kluczową rolę w kwestii ich wpływu na gospodarkę, gdy odpowiednie rządy podejmują decyzje dotyczące umów handlowych czy też ustawodawstwa. Wydarzenia polityczne, takie jak wyniki wyborów czy nawet same przemówienia, mogą mieć istotny wpływ na zachowanie się rynków finansowych. Zwykle decyzje polityczne mają bardziej długoterminowe skutki na rynki, ale również mogą powodować zwiększoną zmienność w krótkim horyzoncie czasu, gdy są one spontaniczne i niedoszacowane przez rynek.

Wpływ na zmienność cen mają również dane gospodarcze. Dane o stanie gospodarki, takie jak odczyty PKB, dane o zatrudnieniu, dane o inflacji, dane o wydatkach konsumentów czy odczyty indeksów wyprzedzających są niezwykle istotne dla rynków i im ich większe odchylenia od przewidywań, tym większe skutki na zmiany cen.

Czynniki branżowe i sektorowe

Zdarza się, że jakieś szczególne wydarzenia mają wpływ na poszczególną branżę czy też sektor. Na przykład, taka okoliczność jak duża powódź może mieć wpływ na kilka branż, jak przykładowo na rolnictwo, jeśli powódź obejmie pola uprawne i na branże ubezpieczeniową, ponieważ w przypadku, gdy dojdzie do uszkodzenia ubezpieczonego aktywa, firmy ubezpieczeniowe poniosą straty z tytułu zwiększonej ilości wypłat ubezpieczeń. Oprócz negatywnych skutków powodzi, może ona też w pozytywny sposób wpłynąć na poszczególną branżę, jak np. budowlaną – która może czerpać zyski w wyniku odnowy i odbudowy nieruchomości, zabudowań, infrastruktury uszkodzonych przez tę klęskę naturalną. Innym przykładem, dość aktualnym, było wystąpienie pandemii, która miała wpływ na dużą liczbę branż, ale najbardziej dotknęła turystykę, hotelarstwo, branżę restauracyjną i generalnie usługową – ponieważ w wyniku lockdownów, właśnie te sektory miały bardzo ograniczone możliwości. Z drugiej strony beneficjentem była branża producentów gier komputerowych, branża rozrywkowa związana z telewizją czy też serwisy VOD.

Oprócz czynników niezależnych od człowieka, na określony sektor mogą mieć wpływ inne czynniki, jak decyzje polityczne, np. przepisy dotyczące ochrony środowiska mogą mieć wpływ m.in. na branże motoryzacyjną, wydobywczą czy energetyczną. Oczywiście np. osłabienie krajowej waluty – może działać pozytywnie na eksporterów, a negatywnie na importerów, a np. wzrost wynagrodzeń – pozytywnie na branże czysto konsumpcyjne, jak spożywcza, odzieżowa, ale również na branżę dóbr bardziej luksusowych itd.

Działalność firmy

Zwiększone wahania cen mogą też dotyczyć konkretnego przedsiębiorstwa. Na przykład w otoczeniu globalnej prosperity może się zdarzyć, że jakaś firma w wyniku błędów zarządczych radzi sobie gorzej niż to zakładają akcjonariusze i w wyniku opublikowania danych dotyczących wyników spółki, dochodzi do załamania cen akcji. Na zwiększoną zmienność mogą też wpływać inne decyzje powiązane ze spółką, np. decyzja o wypłacie dywidendy wyższej od oczekiwań, w większości przypadków, powinna wpływać na wzrost akcji tej firmy na giełdzie.

Jak radzić sobie ze zwiększoną zmiennością?

Inwestując nie uciekniemy od zwiększonej zmienności na rynku, takie zdarzenia mogą się pojawić w różnym momencie i z różną częstotliwością, ale pewne jest, że prędzej czy później nas takie zachowanie ze strony rynku dotknie. Jak się to się zdarzy, powinniśmy mieć rozwiązanie, jak sobie radzić w takim środowisku rynkowym. Poniżej kilka wskazówek na to, jak sobie z tym poradzić.

Ustal strategię

Przed nabyciem danego aktywa, powinniśmy mieć zbudowaną strategię inwestycyjną. Ustalając horyzont, cel oraz również to, ile możemy stracić, możemy znacząco zwiększyć szanse odniesienia sukcesu. Budując strategię, ograniczamy również ryzyko podejmowania nieracjonalnych decyzji w wyniku choćby zwiększonej zmienności.

Określając horyzont wiemy, że im jest on dłuższy, tym jesteśmy bardziej bezpieczni. W dłuższym horyzoncie, tymczasowe załamania rynkowe nie mają aż tak wielkiego wpływu, ponieważ co do zasady, długoterminowo wyceny aktywów rosną.

Rozważając aspekt dotyczący potencjalnej straty, powinniśmy sobie z góry założyć, ile środków jesteśmy w stanie stracić, wchodząc w konkretną inwestycję. Mając określony poziom bólu, jesteśmy w stanie podejmować określone decyzje więc jeśli w sytuacji zwiększonej zmienności, wycena naszej inwestycji jest w granicach określonych w strategii, powinniśmy zachować spokój. Natomiast jeśli w wyniku wahań nasz poziom akceptowanej straty został przekroczony, powinniśmy podjąć decyzję o wyjściu z inwestycji. W celu ułatwienia nam takiej decyzji, w przypadku instrumentów nabywanych na rachunku maklerskim, możemy posługiwać się zleceniami ochronnymi – takimi jak zlecenia stop loss.

Może się również zdarzyć tak, że mimo, iż ustaliliśmy określoną strategię, wpływ obecnych zdarzeń pokazuje, iż strategia ta powinna być zmodyfikowana. Oczywiście zmiana strategii jest wskazana, jeśli z obecną nie czujemy się swojo, jednak pamiętajmy, że częste zmiany decyzji to nie jest strategia, a właśnie brak trzymania wcześniej nakreślonych zasad.

Dywersyfikacja

Posiadanie kilku składników w portfelu, w teorii powinno ograniczać ryzyko. Można to tłumaczyć w ten sposób, że różnego rodzaju aktywa mają różną zmienność i tym samym, kupując więcej niż jeden instrument, tę zmienność uśredniamy, a przez to zmniejszamy poziom potencjalnej zmienności, czyli też i ryzyka.

Oczywiście to powinno zadziałać, jeśli nasza dywersyfikacja jest wykonana rozsądnie. Natomiast jeśli w ramach portfela nabyliśmy np. same spółki surowcowe i obecne czynniki rynkowe wpływają akurat niekorzystnie na ten sektor, to nie możemy mówić o skutecznej dywersyfikacji portfela, mimo iż składa się on z więcej niż jednego składnika.

Dobra dywersyfikacja powinna dotyczyć nie tylko samych sektorów, ale również różnego rodzaju aktywów, a także i regionów geograficznych. Portfel zbudowany w ten sposób, powinien w teorii ograniczać nam straty, aczkolwiek na rynku zdarzają się momenty, w których tracą niemal wszystkie klasy instrumentów. W takiej sytuacji nie powinniśmy podejmować nieprzemyślanych decyzji, a po prostu przeczekać ten okres.

Regularne oszczędzanie

Jeśli inwestujemy regularnie, to w długim horyzoncie, każda tymczasowa zwiększona zmienność nie powinna nas bardzo mocno dotykać. Nawet jeśli zainwestowaliśmy w okolicach lokalnych szczytów, to kolejna nasza inwestycja może wypaść blisko lokalnego dna, tym samym, inwestując cyklicznie – kupujemy w różnych momentach rynku uśredniając cenę, a długoterminowo – poruszamy się wraz z trendem.

Podsumowanie

Rynki finansowe to żywe organizmy, które często reagują zbyt impulsywnie na poszczególne, nieoczekiwane wydarzenia rynkowe. Okresy zwiększonej zmienności będą się zdarzać, ale jeśli mamy plan, to powinien nas on uchronić przed podejmowaniem nieracjonalnych decyzji w tym okresie. Kupowanie w momentach skrajnej paniki jest zwykle skuteczne, ale nawet inwestorzy, którzy zjedli zęby na rynku, mają często problem z oceną idealnego wyczucia dna cen. Jeśli chcemy korzystać w krótszym terminie na zmienności i próbujemy kupować w tym okresie, korzystając na spadku wycen, musimy się liczyć z ryzykiem, że nie trafimy w dołek. Oczywiście z myślą inwestowania długoterminowego, każda przecena dobrej jakości aktywów może być okazją i często warto z tych okazji korzystać. Jednakże, jeśli naszą strategią jest po prostu długoterminowe oszczędzanie, to właśnie nasza strategia powinna być wyznacznikiem podejmowanych decyzji, nie zaś krótkoterminowe okresy zachodzące na rynku i próba łapania okazji.

Tomasz Krajewski
Tomasz Krajewski
Kierownik Zespołu Operacji i Rozliczeń w WelthSeed, związany z rynkiem kapitałowym od 2007 roku, Makler Papierów Wartościowych, szczególnie zainteresowany analizą behawioralną oraz inwestowaniem długoterminowym.
Ucz się inwestowania z nami!

Zdobądź dostęp do bezpłatnej wiedzy i poznaj sposoby na zbudowanie strategii inwestycyjnej od podstaw.

 Pobierz za darmo e-booka „Inwestowanie dla początkujących”.

Przyszłość Twojego majątku zaczyna się teraz

Pobierz aplikację WealthSeed. Dostępna na iOS oraz Android.

Pobierz aplikację WealthSeed

Podaj adres e-mail, na który otrzymasz Przewodnik “Inwestowanie dla początkujących” oraz regularnie dużo ciekawych materiałów dotyczących inwestowania.

Co 1-2 tygodnie nowe, przystępne treści, które poszerzą Twoje horyzonty inwestycyjne. Całkowicie za darmo!

group_7864
Brak zgody uniemożliwi nam wysłanie wiadomości e-mail.
Informujemy, iż Państwa dane osobowe są przetwarzane przez administratora : Fair Place Finance S.A. z siedzibą w Łodzi (93-569), przy ul. Inżynierskiej 1/3. Przetwarzamy Państwa dane w celu: realizacji wysyłki zamówienia na przesłanie Przewodnika „Inwestowanie dla początkujących” oraz w celu przesyłania informacji marketingowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W związku z przetwarzaniem Państwa danych, posiadacie prawa do : dostępu, sprostowania, usunięcia, przenoszenia danych, ograniczenia przetwarzania i prawo do cofnięcia zgody. Z pełną treścią informacji dotyczących przetwarzania Państwa danych osobowych, w tym o przysługujących prawach i ich zakresie możecie się Państwo zapoznać pod adresem: https://www.wealthseed.eu/inwestowanie-dla-poczatkujacych-rodo/

Przez inwestycję w nieruchomości należy rozumieć inwestycje w instrumenty finansowe dostępne w obrocie giełdowym m.in. tytuły uczestnictwa funduszy typu ETF, akcje spółek zagranicznych określanych jako REIT (z ang. Real Estate Investment Trust) czy też akcje innych spółek z branży nieruchomości
W dniu 28.02.2022 została przeprowadzona analiza tabeli kursów trzynastu największych banków komercyjnych w Polsce, w tym m.in. PKO BP, mBank, Citi Handlowy. W wyniku analizy ustaliliśmy, że średni spread pomiędzy kursem kupna i sprzedaży oferowany przez banki wyniósł 6.94%, a w WealthSeed 1,2%.

Inwestuj w 550+ ETF-ów za darmo odnosi się do całkowitego kosztu realizacji zlecenia o wartości powyżej 750 EUR dla klienta po uwzględnieniu 1) premii wypłacanych klientowi przez partnerów WealthSeed oraz 2) opłat należnych WealthSeed. Opłata za przechowywanie zagranicznych papierów wartościowych pobierana od wartości papierów wartościowych klienta, nie ma zastosowania przy wartości aktywów do 100 000 EUR na koniec kwartału.

Treasury Inflation-Protected Security (TIPS)

to jeden z rodzaju obligacji emitowanych przez rząd Stanów Zjednoczonych.

Tego rodzaju obligacje mogą być emitowane z różnymi terminami wygaśnięcia a ich cena nominalna jest indeksowana poziomem inflacji, tym samym TIPSy zabezpieczają przed spadkiem realnej wartości pieniądza.

Poprzez automatyczne podnoszenie ich ceny nominalnej o poziom wzrostu inflacji mamy pewność, że otrzymamy nie mniej niż zainwestowaną kwotę powiększoną o wzrost inflacji w okresie naszej inwestycji.

Real Estate Investment Trust (REIT)

to spółki lub fundusze, których modelem biznesowym jest wynajem nieruchomości . REIT-y mogą być publicznie notowane na giełdzie. Inwestując w REIT,  jak inwestor posiadamy pośrednio udziały w nieruchomościach będących własnością spółki.

Obligacje high-yield

(o wysokiej rentowności, zwane również obligacjami śmieciowymi)

to obligacje, które przynoszą wyższe oprocentowanie, ponieważ mają niższe ratingi kredytowe niż obligacje o ratingu inwestycyjnym. Obligacje tego typu są bardziej podatne na niewypłacalność, więc muszą płacić wyższą stopę zwrotu niż obligacje o ratingu inwestycyjnym, aby zrekompensować inwestorom potencjalne ryzyko.

Inwestuj w światowe akcje**
za darmo odnosi się do całkowitego kosztu realizacji zlecenia o wartości powyżej 750 EUR dla klienta po uwzględnieniu 1) premii wypłacanych klientowi przez partnerów WealthSeed oraz 2) opłat należnych WealthSeed.
Opłata za przechowywanie zagranicznych papierów wartościowych pobierana od wartości papierów wartościowych klienta, nie ma zastosowania przy wartości aktywów do 100 000 EUR na koniec kwartału.